تبلیغات
پرسمان احکام - در راه مانده
در راه مانده
تعداد بازدید : مرتبه
گاهی در خیابان شخصی جلو ما حاضر می شود و ابراز می دارد که در راه مانده، و در این شهر غریب است. اگر این افراد صادق باشند از لحاظ فقهی به آنها ابن السبیل گفته می شود.

ابن السبیل به مسافر در راه مانده و نیازمند گفته مى‌ شود؛ این شخص هر چند در شهر خود داراى مال و سرمایه باشد اگر در راه درمانده شود، استحقاق دریافت زکات را دارد.

این واژه قرآنی در چهار سوره بقره، نساء، اسرا و روم  و در پنج آیه برای بیان یکی از دسته هایی است که بصورت عام مشمول انفاق می باشند آمده است. به این آیات توجه فرمایید: 

ابن السبیل در سوره بقره دو مرتبه به کار رفته است، یک مرتبه در آیه 175 آمده است: «لَیْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَکُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْرِبِ وَ لکِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْآخِرِ وَ الْمَلائِکَةِ وَ الْکِتابِ وَ النَّبِیِّینَ وَ آتَى الْمالَ عَلى‏ حُبِّهِ ذَوِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینَ وَ ابْنَ السَّبیلِ وَ السَّائِلینَ وَ فِی الرِّقابِ وَ أَقامَ الصَّلاةَ وَ آتَى الزَّکاةَ وَ الْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَ الصَّابِرینَ فِی الْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ حینَ الْبَأْسِ أُولئِکَ الَّذینَ صَدَقُوا وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُتَّقُونَ» و در آیه 215 خداوند متعال می فرماید:« یَسْئَلُونَکَ ما ذا یُنْفِقُونَ قُلْ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ خَیْرٍ فَلِلْوالِدَیْنِ وَ الْأَقْرَبینَ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما تَفْعَلُوا مِنْ خَیْرٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلیمٌ». در سوره نساء آیه 36 نیز یک مرتبه:« وَ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ لا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئاً وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْساناً وَ بِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ الْجارِ ذِی الْقُرْبى‏ وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصَّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ إِنَّ اللَّهَ لا یُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُوراً» و در سوره اسرا آیه 26 نیز یک مرتبه آمده است:« وَ آتِ ذَا الْقُرْبى‏ حَقَّهُ وَ الْمِسْکینَ وَ ابْنَ السَّبیلِ وَ لا تُبَذِّرْ تَبْذیراً» و در  آیه 38 سوره روم هم به آن اشاره شده است:« فَآتِ ذَا الْقُرْبى‏ حَقَّهُ وَ الْمِسْکینَ وَ ابْنَ السَّبیلِ ذلِکَ خَیْرٌ لِلَّذینَ یُریدُونَ وَجْهَ اللَّهِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ»

این کلمه در سوره برائت یا همان توبه آیه 60 برای گروهی آمده است که مستحق زکات« صدقات» می باشند:« إِنَّمَا الصَّدَقاتُ لِلْفُقَراءِ وَ الْمَساکینِ وَ الْعامِلینَ عَلَیْها وَ الْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَ فِی الرِّقابِ وَ الْغارِمینَ وَ فی‏ سَبیلِ اللَّهِ 
وَ ابْنِ السَّبیلِ فَریضَةً مِنَ اللَّهِ وَ اللَّهُ عَلیمٌ حَکیمٌ» این آیه به آیه زکات معروف است.

ابن السبیل در آیه خمس« سوره انفال آیه 41» در زمره کسانی قرار گرفته است که خمس به او تعلق می گیرد:« وَ اعْلَمُوا أَنَّما غَنِمْتُمْ مِنْ شَیْ‏ءٍ فَأَنَّ لِلَّهِ خُمُسَهُ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ ابْنِ السَّبیلِ إِنْ کُنْتُمْ آمَنْتُمْ بِاللَّهِ وَ ما أَنْزَلْنا عَلى‏ عَبْدِنا یَوْمَ الْفُرْقانِ یَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعانِ وَ اللَّهُ عَلى‏ کُلِّ شَیْ‏ءٍ قَدیرٌ».

و در آخرین مورد استعمالی ،در مورد مستحق فیء[1] می باشد:« ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى‏ رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى‏ فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِی الْقُرْبى‏ وَ الْیَتامى‏ وَ الْمَساکینِ وَ ابْنِ السَّبیلِ کَیْ لا یَکُونَ دُولَةً بَیْنَ الْأَغْنِیاءِ مِنْکُمْ وَ ما آتاکُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاکُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ شَدیدُ الْعِقابِ».

در روایات زیادی به ابن السبیل اشاره شده است. در ابواب فقه مانند زکات و خمس و فیء به احکام آن پرداخته شده است.

به چند مورد از مباحثی که در احکام ابن السبیل بحث می شود اشاره می کنم.

1: اگر ابن السبیل از سادات باشد نباید از زکات به او داده شود و باید از خمس به اندازه کفایت به او پرداخت کنند و اگر عام باشد از زکات به او پرداخت می کنند.

2: این شخص که در سفر مانده است نباید سفرش حرام باشد، پس اگر برای کار حرامی سفر می کند مشمول زکات، خمس و فیء قرار نمی گیرد.البته در اینکه سفر مباح برای پرداخت زکات و خمس کفایت می کند اکثر فقهاء فتوا داده اند، اما یکی از علما سلف می فرمایند که سفر یا باید واجب و یا باید مستحب باشد.

3: بنابه نظریه مشهور در صورتی از زکات و خمس به ابن السبیل پرداخت می شود که نتواند از راه هایی مانند قرض کردن و فروختن اموال هزینه سفر را تامین کند.

4: اگر ابن السبیل مقداری از مبلغی را که دریافت کرده در پایان سفر اضافه بیاورد واجب است که آنها را برگرداند.

 

پی نوشت:

1:در اصطلاح فقها مالی از کافران است که بدون کارزار و جنگ و خونریزی عاید مسلمانان شده است، مثل جزیه، و خراج و مانند آنها.برای اطلاعات بیشتر کلیک کنید.






طبقه بندی: احکام تقلید،  احکام و مسائل متفرقه، 
برچسب ها: معامله، ارز، سکه، دلار، در راه مانده، ابن السبیل، زکات،
داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ یکشنبه 1392/07/7 توسط : راه حق